Ülke genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olan karbonmonoksit zehirlenmelerinin; bilgisizlik, yanlış kullanım ve ihmal yüzünden her yıl kış aylarında sobaların, kombilerin ve şofbenlerin yanmasıyla birlikte özellikle alçak basınçlı havalarda tehlikeli boyutlara ulaşmakta olduğunun altını çizen Şahin, ‘’Ülkemizin hemen her bölgesinden çok sayıda karbonmonoksit zehirlenmesi haberleri medyaya yansımakta ve tüm sezon boyunca hemen her gün bu haberleri okumaktayız. Nice ocaklar sönmekte ve aile boyu facialar yaşanmaktadır. Yüzlerce vatandaşımız hayatını kaybetmekte, bir o kadarı da sakat kalmaktadır. Karbonmonoksit renksiz, tatsız, kokusuz, yanıcı zehirli bir gazdır. Vücuda solunum yolu ile girer ve doğrudan kana geçerek oksijen alımını engeller, zehirlenme ve ölüme neden olur. Karbonmonoksit zehirlenmeleri sıklıkla; kapalı ortamlarda açık ocaklar, bacası çekmeyen soba, şofben, bacasız gaz sobalarında yakıtın iyi yanmaması nedeniyle meydana gelir. Karbon monoksitle meydana gelen zehirlenmelerde kısa süre içerisinde tıbbi müdahale yapılmaz ise ölümle sonuçlanabilmektedir’’ dedi.
KİMLER RİSK ALTINDADIR?
Şahin, ‘’Karbonmonoksit zehirlenmelerinde trafik polisleri, itfaiye çalışanları, kapalı garajlarda çalışanlar, çelik endüstrisi çalışanları, boya temizleme işlerinde faaliyet gösterenler, kalorifer kazanı dairesinde çalışanlar ile otomobil tamircileri meslek olarak risk altındaki kişilerdir. Ayrıca karbonmonoksit zehirlenmeleri çocuklar, yaşlılar, kalp hastaları, akciğer hastaları ve anemik hastalar ile gebe kadınlarda çok risk teşkil etmektedir’’ diye konuştu.
KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Şahin, Karbonmonoksit zehirlenmelerinde belirtileri şu şekilde sıraladı:
‘’Akut Zehirlenmelerde: Şiddetli baş ağrısı, güçsüzlük ve halsizlik, baş dönmesi, görmede kayıp, unutkanlık, bulantı ve kusma, göğüs ağrısı, bayılma, dikkat bozukluğu, vücutta uyuşmalar.
Kronik Zehirlenmelerde: Şiddetli baş ağrısı, bulantı ve kusma, karın ağrısı, halsizlik ve sersemlik hissi, uyuşmalar, göz kararması, unutkanlık, huzursuzluk, denge bozukluğu.
Karbonmonoksit zehirlenmesi ölümle de sonuçlanabilen çok ciddi bir zehirlenme olduğundan, karbonmonoksit gazının oluşma ihtimali olan yerlerde bulunan kişilerde yukarıda verilen belirtilerin görülmesi halinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.’’
KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİNİN TEDAVİSİ VAR MIDIR?
Zehirlenmeler konusunda 114 numaralı Ulusal Zehir Danışma Merkezinden bilgi alınabileceğini belirten Şahin, ‘’Zehirlendiği düşünülen kişi hemen temiz havalı bir ortama alınmalı ve derhal bir sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır’’ şeklinde konuştu.
KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİNDEN KORUNMA NASIL OLMALIDIR?
Karbonmonoksit zehirlenmelerinin esasen basit birtakım önlemlerin alınmasıyla önlenebilen zehirlenmeler olduğunun altını çizen Şahin, şu hususlara özellikle uyulmasının gerektiğini belirtti. ‘’Evlerimizdeki ısıtma sistemlerinin ve bacaların her yıl bakımları mutlaka uzman kişilere düzenli olarak yaptırılmalıdır. Ev içi ve garaj gibi kapalı alanlarda, bacasız ısıtma araçları kesinlikle kullanılmamalıdır. Banyo içinde şofben kullanılmamalıdır. Kapalı garajlarda arabalar çalışır durumda bırakılmamalıdır’’ ifadelerini kullandı.
ALINACAK ÖNLEMLER
Şahin, karbonmonoksit zehirlenmelerinde alınacak önlemleri şu şekilde sıraladı:
‘’Baca gideriniz açık bile olsa, odanızın havalandırılması uygun bile olsa Lodoslu havalarda ısıtıcılarınızı yakmayın! Aspiratörleriniz ile bacalı kombi ve şofbenlerinizi aynı bacaya bağlamayın! Baca boruları baca içine fazla girmemeli! İçeri soğuk, toz, koku giriyor diye Menfezleri kapatmayın, olmayan yerlere menfez takın! Teknolojiden yararlanın Karbonmonoksit dedektörleri kullanın! Üşüseniz bile Sobanın yandığı odada uyumayın! Bacalı şofbenlerinizi banyolarınıza yerleştirmeyin! Eskimiş baca borularınız kullanmayın! Soba baca boruları en kısa mesafeden bacaya bağlanmalı! Bir önceki kış bacalarınız açık bile olsa Bacaların düzenli temizliğini yaptırın!’’
HALKIMIZI BİLİNÇLENDİRMEYE DEVAM EDECEĞİZ
Şahin, ”Mevsim itibariyle önümüzdeki günlerde karbonmonoksit zehirlenmelerinde artış olabileceği düşünülerek özellikle lodoslu günlerde gerekli tedbirlerin alınarak halkın bu konuda bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi amacıyla, Sağlık Müdürlüğümüz tarafından bastırılan afiş ve broşürlerin halkın yoğun olarak bulunduğu yerlere asılması ve dağıtılması, halka konuyla ilgili eğitim verilmesi, Yerel yönetimlerle işbirliğine gidilerek özellikle lodos rüzgarının estiği günlerde halkı ikaz edici anonsların yapılması ve basın yayın organlarında gerekli açıklamaların yapılmasını sağlayarak, alınacak tedbirlerle karbonmonoksit zehirlenmesine bağlı önlenebilir ölümlerin azaltılması konusunda çalışmalarımıza devam etmekteyiz” ifadelerine yer verdi.
Haber : Sevilay Kayaaslan / Fotoğraf: Yozgat İl Sağlık Müdürlüğü
